شاید ميان شهرهای تاریخی جهان،ونيز موقعيتی استثنایی داشته باشد.جایی که یک دشواری طبيعی به فرصتی بی نظير برای شکوفایی خلاقيت انسانی تبدیل شده است.اما دﻻیل اهميت این شهر رویایی فقط به دليل بنا شدنش روی آب نيست.ونيز به مدت چندین سده یکی از مهمترین شهرها و مراکز تجـاری اروپا بوده و از طرف دیگر به پایگاه مهمی بـرای رشد هنر و معماری تبدیل شده است،به طوری که می توان در قرون ميانی و ابتدای دوران مدرن،یعنی از اوایل قـرن پـانزدهم و شـانزدهم،از سبک مخصوص ونيزی صحبت کرد و از هنرمندان تاثير گذار آن در تاریخ هنر نام برد.

با این همه،نيلوفر آبی هنرهای اروپایی،بيش از آن که شاید در نظر اول به چشم بياید،بخشی از شکوفایی خود را مدیون تبادل،وامگيری و ترکيب عناصری از فرهنگ و هنر شرقی و کشورهای اسلامی با پيشينه هنرهای اروپایی است.

این موضوع جذاب و بحـث انگيز،دستمایه برپـایی نمایشگاهی فوق العاده بـا اهميت در مـوزه مـتروپليتن  ( Metropolitan )شهر نيویورک شده است.نمایشگاهی که حاصل مدت ها مطالعه و همچنين جمع آوری آثاری از نقاط مختلف جهان است و بر ارتباط این شهر تجاری - فرهنگی با قلمرو صفویان،عثمانی ها و حکومت مملوک ها در مصر و سوریه تاکيد می  ﮐﻨﺪ.

ونيز که توسعه و آبادانی خود را از قرن هفتم ميلادی آغاز کرده بود در ابتدا روابط سياسی و تجاری بسيار مستحکمی با امـپراتوری بيزانس برقرار کرد.این ارتباط ونيز را از نظر تجاری به چنان درجه ای از اهميت رساند که واحد پول ونيز در بسياری از نقاط خاورميانه مبنای معامله و داد و ستد قرار می  ﮔﺮﻓﺖ.

با پيشروی قلمرو سرزمين های اسلامی به سوی امپراتوری بيزانس،از قرن هشتم ميلادی و سپس تسلط کامل عثمانی ها بـر آن در سال ١۴۵٣ ،ونيزی ها در تماس مستقيم با فرهنگ و نحوه زندگی مناطق مسلمان شده قرار گرفتند.

● قدیسی از شرق

اما داستان ارتباط ونيز به عنوان دروازه ای ميان شرق و غرب بـا سرزمين های اسلامی،آغازی بسيار در خـور توجه و جالــب دارد.داستان از آنجا آغاز می شود که دو بازرگان ونيزی در سال ٨٢٨ ميلادی،بقایای جسد یکی از قدیسـين مسـيحی بــه نـام مـارکو یا همان مرقس را از شهر اسکندریه در مصر ربودنـد و بـه ونـيز آوردنـد و در آنجـا دفن کردند و به این ترتيب ونيز در ميان شهرهای مسيحی شهری مقدس شد.سن مارک یا مـرقس مقــدس یکـی از نویسـندگان انجيل هـای چهارگانه مسيحيت است و بنابرایـن شخصيتی کليدی در این آیين محسوب می شود.تدفين بقایای جسد سن مارک در ونيز به جز اهميت آیينی آن باعث شد تـا یکــی از کليساهای مهم مسيحيت در این شهر شکل بگيرد و بنابراین تاثيرش را در معماری نـيز برجای گذاشـت.امـا توجـه بـه معماری کليسا یا باسيليکای سن مارک در ونيز،ریشه ها،شباهت ها و وامگيری های آن از معماری شرق را آشکار می ﮐﻨﺪ.

● ونيز و علوم شرقی

ونيز با آن که به واسطه حضور مقبره سن مارک،شهری مذهبی و مقدس به شمار می رفت اما هرگز شهری با درهای بسته به روی عقاید،فرهنگ ها و فلسفه های مختلف نبود.در یک بررسی مختصـر، فضـای ادبـی و فلسـفی ونيز در ميـان قرن هـای نهـم تـا پانزدهم ميلادی،متاثر از متون کلاسيک یونانی و ﻻتين از یک سو و متون عربی از سوی دیگر بوده است.پس از اختراع و گسـترش دستگاه چاپ در قرن پانزدهم،ونيزی ها به ناشرانی تراز اول در اروپا تبدیل شدند و به سرعت ترجمه ﻻتيـن متـون عربی را چـاپ و منتشر کردند.

از مهمترین و تاثيرگذارترین متونی که در این دوران منتشر شد می شود به کتاب ابن رشد،فيلسوف نامدار اندلسی اشاره کرد.

در ميان کتاب های چاپ شده در ابتدای قرن پانزدهم در ونيز که در ميان آثـار ارائـه شده در نمایشگاه موزه متورپليتن نيویورک نيز موجود است،ترجمه کتاب قانون ابن سينا،پزشک،دانشمند و فيلسوف ایرانی نيز بسيار جلب توجـه می  ﮐﻨـﺪ.ترجمـه ﻻتيـن کتاب قانون که کتابی است در پزشکی و نحوه طبابت،همراه با تصاویری به چاپ رسيده که نحوه معالجه بيمار توسـط پزشـک را تشــریح ﻣﯽ  ﮐﻨﺪ.این کتاب،مرجع اصلی دانشگاه پزشکی پادوا در ایتاليا بوده است.

همچنين کتاب های نجوم و ستاره شناسی نيز سهم قابل ملاحظه ای در ميان آثار چـاپ شـده توسط ناشران ونـيزی در سده های پانزدهم و شانزدهم ميلادی دارد.

اما برگردیم به تاثير هنرهای شرقی و اسلامی در ونيز.در این زمينـه باید بحـث را به چند شاخه مختلـف تقسـيم کـرد:نقاشـی،معماری،هنرهای تزیينی،فلزکاری،طراحی لباس،اسلحه سازی،منسوجات و فرش و قالی.

در هر کدام از این شاخه  ها،تاثيراتی از سه حوزه مهم سياسی اسلامی،یعنی صفویان،عثمانی ها و مملوک هـا دیده می شـود.گرچه اگر سرمنشاء برخی از این هنرها را بيشتر مورد کنکاش قرار دهيم می  توان تاثيرات برجای مانده از هنر ساسانی و اشــکانی را نيز مشاهده کرد که قرن ها بعد پس از تغيير چهره و استحاله یافتن سر از شهری به نام ونيز درآورده است.

در مورد تاثيرات هنر شرقی و اسلامی بر هنر ونيز در گفتارهای آینده بيشتر صحبت خواهيم کرد.

http://art2tabriz.blogfa.com/post-8.aspx

● پيدایش آثار نمایشی و تئاتر یونان باستان

پيدایش آثار نمایشی در یونان،قدمتی طوﻻنی دارد و جایگاه اصلی را در آن،ابتدا داستان های حماسی و سپس اشعار تغزلی (ایلياد،اودیسه،آثار شاعران غزل سرای قرن ششم قبل از میلاد) به خود اختصاص می دهد.

ظهور آثار نمایشی و تئاتر یونان،بـا بازی هـای آیينی ارتباط دارد.این بازی ها به خدایان زراعت،دمترا،دختر او کـورا و دیانيس،اختصاص داشتند و اغلب به درام مذهبی تبدیل شدند.

دیانيس،خدای نيروهای خلاقه و هنری طبيعـت بـه حساب می آمـد.بعدها او خدای شراب و سپس خدای شعر و تئـاتر شد.ﺳﻤﺒﻞ های دیانيس گياهان به ویژه تاک بود.اغلب او را به صورت گاو نر یا بز،ترسيم می کردند.

در جشن هایی که به افتخار دیانيس بر پا می ﺷﺪ ﻧﻪ تنها سروده های مذهبی و رسمی بلکه سرودهای شاد،خوانده می ﺷﺪ.
افرادی که لباس مبدل به تن می کردند و ملتزمان رکاب دیانيس بودنـد،شادی پر سر و صـدایی ترتيب می دادنـد.ﺷﺮﮐﺖ کنندگان راهپيمایی جشن،صورت خود را به شراب آغشته می کردند،ماسک می زدند و پوست بز،می پوشيدند.

از ميان بازی ها و سرودهای آیينی جشن های دیانيس،سه ژانـر درام یونـان باستان رشد کردنـد: تـراژدی،کمـدی و کمـدی هجـو.تراژدی جنبه جدی کيش دیانيس را منعکس می کرد و کمدی جنبـه کارنـاوالی هجـوی آن را.درام هجـوی توسط ژانـر ميـانی ارائه ﻣﯽ ﺷﺪ.بازیگران شاد و پایان خوش جایگاه آن را در جشن هایی که به افتخار دیانيس بر پا می شدند تعيين می کرد؛نمایش هجوی ﺧﺎﺗﻤﻪ ای شد برای نمایش های تراژیک.

خود کلمات تراژدی و کمدی می توانند چيزهای زیادی از نحوهٔ پيدایش درام یونان،بگویند.تراژدی از دو کلمه یونانی تراگوس (ﺑﺰ) و اده (سرود) آمده است به معنی (سـرود بزها).این کلمه مـا را بـه سمت هجوهای هم سفران دیانيس،سوق می دهد،موجودات پا بزی که دﻻوری ها و رنج های خدا را،مدح می کردند. کمدی از کلمه کُمس و ادا آمده است.کمس راهپيمـایی جمعيـت مست با لباس مبدل در جشن های روستایی و به افتخار دیانيس است که ضحک و شوخی نثار هم می ﮐﻨﻨـﺪ.ﭘـﺲ ﻣﯽ تـوان گفـت کمدی یعنی سرود عیاشان.

تراژدی یونان،اغلب موضوعات خود را از اساطيری می گرفـت که بـرای هــر فـرد یونـانی بـه خوبی معـروف بـود.ﻧﻤﺎﯾﺸﻨﺎﻣﻪ ﻧﻮﯾﺲ ﺑﺎ استفاده از لفافهٔ اسطوره شناسی در تراژدی،حيات سياسی،اجتماعی جامعه معاصر را منعکس،و دیدگاه های فلسفی،دیـنی و اخلاقی خود را بيان می کرد.به همين دليل نمایش های تراژیک در تربيت سياسی،اجتماعی و اخلاقی شهروندان،نقش به سزایی داشت.

سرانجام در نيمهٔ دوم قرن ششم قبل از میلاد،تراژدی توسعه چشمگيری پيدا کرد.تاریخ یونان باستان نشان می دهد که اولين شاعر تراژدی آتن تسپيس (قرن ششم پيش از میلاد) بوده است.اجرای اولين تراژدی او،بهار سال ۵٣۴  پيش از ميـﻼد در جشن دیانيس های کبير صورت گرفت و این سال به عنوان سال تولد تئاتر جهان،پذیرفته شد.

کامل کردن ماسک ها و لباس های تئاتری را به تسپيس نسبت می دهند.اما نوآوری اصلی تسپيس جـدایی یکی از اجراکنندگان و هنرپيشه ها از کر،بود.این هنرپيشه می توانست از کر،سؤال کند،به سؤاﻻت کر،جواب دهد،در جریان کار پرسناژهای مختلف را توصيف و صحنهٔ اجرا را ترک کند یا دوباره به آن برگردد.

بدین ترتيب تراژدی اوليه یونان گفت و گوی ویژه بين این هنرپيشه و کر بــود.ضمناً اگرچه رشتهٔ هنرپيشه ها از نظـر تعداد در درام اوليه،خيلی زیاد نبودند و نقش اصلی را کر بازی می کرد اما دقيقاً هنرپيشه از همان ابتدای حضور حامـل شروعی پر انرژی و مؤثر بود.

موضوعات معيشتی بيشتر از تراژدی،به کمدی ملحق شد و به تدریج موضوع حاکم بر کمدی و تنهاترین موضوع آن شد،اگرچه در کل کمدی مثل سابق مختص دیانيس به حساب می آمد.بدین ترتيب نمایش های کوتاهی با مضامين معيشتی و مسخره آميز هجوی اجرا شد.این نمایش های بدیهه،شکل اوليه تئاتر مردمی خنده دار را ارائـه داد کـه ﻻل بـازی (ميـم) ناميده شد.قهرمانان ﻻل بازی ها چهره های سنتی تئاتر ملی بودند؛برندهٔ غمگين،دزد بازار،دانشمند شارﻻتان،ساده لوح،احمق تر از همه و نظایر آن.

ﻧﻤﺎﯾﺶ های کمدی قرن پنجم پيش از میلاد،از لحاظ محتوایی سياسی بود و پيوسته مسائل نظام سياسی،سياسـت خارجـه دولت آتن،مسائل تربيتی جوانان،مبارزات ادبی و غيره را مطرح می کرد.

ﺑﻪ روز بودن کمدی باستان،کار را دشوارتر می کرد.چراکه این کمدی آزادی کامل در توصيف کاریکـاتوری شـهروندان مختلـف حتی بــا نام واقعی آن  ها را داشت (شاعران اشيل، سوفوکل، اوریپيد، آگافون، رهبر دموکرات  های آتـن کلئـون، فيلسوف سقراط و دیگران.) ضمناً کمدی باستان معموﻻً چهره ای خاص و منحصر به فرد را خلق نمی کند بلکه چهره ای همگانی و نزدیک بـه چهـرهٔ کمـدی تئاتر مردمی می  آفریند.

برای نمونه،سقراط در «ابرهای آریستوفان» ویژگی های یک شخص حقيقی را ندارد بلکه تمامی خصوصيات یک دانشمند حقه باز را دارد که خود یکی از نقاب ها و چهره های دلخواه کارناوال های مردمی است.این کمدی فقـط در شرایط دموکراسی برده داری آتن ﻣﯽ توانست وجود داشته باشد.

● تئاتر آتن دموکراتيک

هنر تئاتر یونان باستان اوج شکوفایی خود را در آثار هنرپيشه های تراژیک قرن پنجم قبل از میلاد،اشيل و سوفوکل،به دست آورد.خلاقیت اشيل با دورهٔ شکل گيری حکومـت دموکراتيـک آتـن،مـرتبط بود.این حکومت در زمـان جنگ هـای ایـران و یونــان و بـا توقف کوتاهی از سال ۴۴٩  ـ ۵٠٠  قبل از میلاد تشکيل شد که برای سياست های دولت یونان جنبه آزادی بخش داشت.

اشيل در الفسين،نزدیک آتن،به دنيا آمد.معروف است کـه اشيل در نبردهای مارافون و ساﻻمين شـرکت کـرد.او همچـون یـک شاهد عينی نبرد ساﻻمين را در تراژدی«ایرانی ها» توصيف کرده است.اشيل کمی قبل از مرگ خود به سيسيل رفت و همان ﺟـﺎ درگذشت.

اشيل حدود هشتاد تراژدی و درام هجوی،نوشته است که تنها هفت تراژدی او به طور کامل به دست ما رسيده است.از دیگر آثار او فقط قطعات کوچکی باقی مانده است.دیدگاه و جهان بينی او در نوع خود مذهبی اسطوره ای بود.

وی معتقد بود نظمی ابدی وجود دارد که از عملکرد قانون عدالت جهانی تبعيت می ﮐﻨﺪ.انسان آزاد و غيرآزادی که قانون عـدالت را نقض کرده است از سوی خداوند مجازات خواهد شد و تعادل و توازن برقرار می شود.عقيده بر اجتناب ناپذیری جـزا و شکوه عدالـت در همه تراژدی های اشيل جریان دارد.

اشيل به تراژدی های خود هنرپيشهٔ دوم را راه داد و توسط او امکان تجزیه و تحليل عميق تـر درگـيری تراژیـک را فراهم آورد و جنبـهٔ تأثيرگذاری نمایش و اجرای تئاتری را تشدید کرد و این تحول واقعی بود در تئاتر.بـه جای تراژدی هـای قدیمی که هنرپيشهٔ واحـد همراه کـر،کـل نمـایش را دربرمی گرفـت،تـراژدی جدیدی متولـد شــد کـه در آن پرسناژها روی صحنه بـا یکـدیگر برخـورد،و خود،ﺑﯽ واسطه،اعمال و رفتار خود را توجيه می کردند.

از ميان تراژدی های این درام نویس بزرگ که تا زمان ما باقی مانده است تراژدی های زیر خاص هستند:

«ایرانيـان» (۴٧٢  قبـل از ميــﻼد) ،که در آن پيروزی یونانيان بر ایرانيان در نبرد دریایی جزیره ساﻻمين (۴٨٠  قبل از میلاد) مدح ﻣﯽ شود؛ «پرومتی پریکوونی» [پرومته در زنجير] ﮐﻪ ﻣﯽ تواند معروف ترین تراژدی اشيل باشد.

در این تراژدی از شجاعت پرومتهٔ نابغه صحبت شده است که به مردم آتش هدیـه کـرد و به همين دليـل به شدت مجازات شد و تریلوژی «ارست» (۴۵٨ قبل از میلاد.) معروف است نمونهٔ کاملی از این اثر در دست است کـه در آن استادی اشيل بـه اوج خـود رسيده است.

اشيل به بهترین افشاکنندهٔ تمایلات اجتماعی زمان خود معروفيت دارد.او در تراژدی های خود پيروزی اصـول ترقی خواهانه را،در توسعه جامعه،در ساختار حکومتی و اخلاق نشان می دهد.خلاقیت او تأیيد فراوانـی بـر گسترش اشعار و آثـار دراماتيک جهانی گذاشت.

به جای اشيل،سوفوکل ( ۴٠۶ - ۴٩۶ پيش از میلاد) وارد تئاتر شد و سنت او را ادامه داد امـا هم زمان نوآوری های خاص خود را در خلاقیت تراژدی،به کار بست.سوفوکل،از خانواده ای مرفه بود.

پدر او دارای کارخانه اسلحه سازی بود.او تحصیلات خوبی کسب کـرد و در سـال ۴٨۶ پيش از ميـﻼد در کنکور درام نویسان اولين موفقيت خود را نسبت به اشيل بـه دست آورد.سوفوکل همچنين در هيئت حکومتی و دولـتی دخالت داشتند و دارای پست حساسی در دولت بود.وی به عنوان سردار انتخاب شد و همراه پریکول در مأموریت بر ضدجزیره ساموس کـه می خواست از آتـن جدا شود شرکت کرد.

از ميان بيش از ١٢٠ تراژدی سوفوکل فقط هفت تراژدی او در دست است.تراژدی های سوفوکل ویژگی هـای جدیـدی در خود داشتند.اگر در تراژدی های اشيل قهرمانان اصلی،خدایان بودند،در تراژدی های سـوفوکل،مردم نقـش اصلی را ایفا می کردنـد؛اگرچه حتی از حقيقت دور بودند.به همين دليل است که در مورد سوفوکل می گویند او تراژدی را مجبور کرد تا از آسمان به زمين بياید.توجه اصلی سوفوکل به انسان و تأثيرات روحی او معطوف است.

البته در سرنوشت قهرمانان او تأثير خدایان حتی اگر در جریان عمل حضور نيابند،مشهود است و این خدایان، همچنان توانا هستند و همچون خدایان تراژدی های اشيل می توانند انسان را در هم بکوبند و براندازند.اما سوفوکل بيشتر مبـارزهٔ  انسـان را برای تحقـق اهداف خود به تصویر می ﮐﺸﺪ.احساس و افکار او،رنجی را که نصيبش شده است نشان می دهد.آثار سوفوکل پيچيـده و پر تضاد است.تراژدی های او نه فقط شکوفایی بلکه بحران رو به رشد نظام سياسی را که با مرگ دموکراسی،خاتمـه می ﯾﺎﻓﺖ ﻣﻨﻌﮑﺲ ﻣﯽ کرد.

تراژدی یونان با آثار سوفوکل به تکامل خود رسيد.سوفوکل بازیگر را وارد تراژدی کرد،بخـش گفت و گوی خنـده دار را افزایش و تأثير گروه کر را کاهش داد.نمایش زنده تر و موفق ﺗﺮ ﺷﺪ؛ﺑﻪ طوری که هم زمان سه بـازیگر روی صحنه اجــرا می کردنـد و به حرکات و رفتارهای خود توجيه می دادند.با همه این ها کر در تراژدی های سوفوکل،نقش مهمی داشت.

مشهورترین تراژدی های سوفوکل،از مجموعه اسطوره های تبان است:[آنتيگونا] (حدود ۴۴٢ قبل از ميـﻼد)، «شـاه ادیـپ» (حـدوداً ۴٢٩ قبل از میلاد)، «ادیپ در کلونوس» (سال ۴۴١ پيش از میلاد و پس از مرگ سوفوکل به اجرا درآمد.) اساس این تراژدی هـا کـه در زمان های مختلف نوشته و اجرا شده است،اسطوره ای است دربارهٔ پادشاه تب،ادیـپ و اتفاقات ناگواری کـه باعـث برانداختـن نسل او شد.

تراژدی های سوفوکل تجسم هنری آرمان های شهروندی و اخلاقی دموکراسی برده داری یونان باستان و دوره شکوفایی آن بودند.این آرمان ها عبارت بودند از برابری سياسی و آزادی همه شهروندان،خدمت بی دریغ به وطن،احترام به خدایان،شرافت تمایلات و احساسات انسان های توانای با روحيه.

● تئاتر روم

▪ ریشه های تئاتر روم

ریشه های تئاتر و نمایشنامه نویسی روم همچون ریشه های تئاتر و نمایشنامه نویسی یونـان به بازی هـای آیينی و اجـزاء و عناصـر کارناوالی غنی آن،برمی گردد.برای مثال جشن زحل به افتخار ربانيت الهه ایتاليایی،زحل.ویژگی ایـن جشن عوض کـردن روابط اجتماعی معمولی بود؛خدایان را برای زمانی «برده» و بندگان را زمانی «خدا» ﻣﯽ ﺳﺎﺧﺘﻨﺪ.

یکی از ریشه های تئاتر روم جشن های زراعت و جمع آوری محصول بود.همچنين در دوره های زمانی مختلـف وقتی که روم فرقه کوچک ﻻتسيوم را در خود داشت،در روستاها،جشن هایی در ارتباط با پایان فصل درو،برگزار می ﺷﺪ.در این جشن ها،سرودهای شاد و نسبتاً خشن و خالی از ظرافت خوانده می ﺷﺪ.این سرودها در قرن های آتی نيز خوانـده شـد و در آن هـا مبارزات اجتماعـی بين مردم عامی و اشراف زادگان انعکاس پيدا کرد.

شکل دیگری نيز از تئاترهای ابتدایی،ساتور بود.آنچه در ساتور اهميت داشت رقص های بی صدای رقصندگان اتروس بـود.در سال ٣۶۴ قبل از میلاد روم دچار مد دریایی شد.برای به رحم آوردن خدایان تصميم گرفتنـد نمایش های تئاتری ترتيب دهند.بنابراین از اتروس ها دعوت شد؛هنرپيشه های رقصنده ای که رقص خود را به همراهی ساز فلوت اجرا می  کردند.جوانان رومی شروع به تقليد از هنرمندان اتروسی کردند و به رقص های خود صحبت های خنده دار که البته موزون نيز بود و نيز ایما و اشاره افزودنـد.بـدین ترتيب ساتورها تشکيل شدند.(که در لغت به معنی مخلوط است)

ساتورها،نمایش های تئاتری با ویژگی های کميک و معيشتی بودند که گفت و گو،شعر،موسيقی،رقص را در خود داشتند.

یکی دیگر از انواع نمایش ها با ویژگی کميک آتلان بود که از قبایل دیگر ساکن شـبه جزیرهٔ آنپنيـن گرفته شـده بـود کـه روم مـدام بـا آن ها در حال جنگ بود.جوانان به این بازی ها جلب شدند و به ترتيب دادن آن ها در روزهای جشن پرداختند.

بدین ترتيب،در روم تقریباً همان نمایش های آیينی که در یونان باستان مرسوم بود وجود داشت.امـا تئـاتر مردمی از حالت نطفـهٔ ضعيف تئــاتر،پيش تـر نرفت و ایــن بــه دليل ساختار محافظه  کارانه زندگی روم و مقاومـت شدید کشيش ها بــود.بنابرایــن اسطوره شناسی مستقلی که در یونان در حکم «اساس و زرادخانهٔ» هنر از جمله هنر نمایش بود تشکيل نشد.

▪ تئاتر دورهٔ جمهوری روم

رومی ها،نمایشنامه ها و آثار دراماتيک را به صورت آماده از یونانی ها گرفتند و پـس از آنکه آن را با مفاهيم و علایق خود دمساز کردند به ترجمه آن ها پرداختند.

پس از جنگ اول پانيک در بازی های جشن سال ٢۴٠ قبل از میلاد تصميم گرفته شد تا نمایش هـای دراماتيک ترتيـب داده شـود.اجرای نمایش را به یک یونانی به نام ليوی آندرونيک که در اسارت سناتور روم بود،سپردند.سناتور روم به او نام ﻻتينی ليوی داده بود.ليوی پس از آزادی در روم ماند و به آموزش زبان یونانی و ﻻتين به فرزندان اشـراف پرداخـت.این معلـم،تـراژدی را نيز بــه اجرا درآورد.همچنين ممکن است کمدی،توسط او از نمونه یونانی ساخته شده باشد و یا شاید فقط توسط او از زبـان یونـانی بـه زبـان ﻻتين ترجمه شده باشد.این اجرا اولين تکان و حرکت را به گسترش تئاتر روم داد.

گنی نوی(حدوداً ٢٠١ - ٢٨٠ قبل از میلاد)ﻧﻤﺎﯾﺸﻨﺎﻣﻪ نویس از سال ٢٣۵ قبل از میلاد شروع به اجرا و به روی صحنه آوردن ﻧﻤﺎﯾﺸﻨﺎﻣﻪ های خود کرد،با دﻻیل کافی می توان او را اولين شاعر اصيل روم ناميد.بيشترین شهرت وی،در عرصهٔ کمدی است.نوی بنيانگذار آن نوع کمدی ادبی است که اصلاح کمدی معيشتی یونان را با خود دارد.کمدی های ادبی در طول قرون دوم و سوم قبل از ميلاد در روم به اجرا درآمد.

ادامه دهندهٔ کار نوی،به عنوان نویسندهٔ آثار کميک،هم دوره ای کوچک اوتيت ماکتسی پلاوت بود.آثار او به آن دوره ای برمی گردد که روم از یک کشور بر پایهٔ اقتصاد کشاورزی تبدیل به دولتی قوی در منطقهٔ مدیترانه شده بود.به عقيـده مشـترک قـدیمی ها،پـﻼوت یکی از بزرگ ترین نمایندگان سبک کمدی ادبی بوده است.

او توانست به شکلی ماهرانه کمدی آتيک نوین را به عوامل آتلان مردمی روم،به دلقک بازی و زنده بودن نمایش،بـه شـوخی های اغلب قبيح اما نکته پردازانه،اتصال دهد.

پوبلی ترنتسی آفر،که همچون پلاوت در ژانر کمدی فعاليت می کرد به نسل بعدی درام نویسان متعلق بود.او اهل کارفاگن بـود امـا هنوز بچه بود که به روم آورده شد و در اسارت سناتور رومی قرار گرفت.سناتور با توجه به توانایی های برجسته این جوان،امکانات تحصيل او را فراهم آورد و سپس او را آزاد کرد.ترنستی شش کمدی نوشت که همگی آن ها تا زمان حال باقی مانده  اند.بـر طبـق معمول او موضوعات این آثار را از مناندر اقتباس می کند ضمن اینکه آگاهانه از ویژگی های یونانی آن ها تبعيت می ﮐﻨﺪ.

درگيری ها در کمدی های ترنتسی جنبه خـانوادگی دارد و هدف اصـلی درام نـویس،انسـانی کردن آداب و اخلاق است.ﺗﺮﻧﺘﺴﯽ تمایل دارد که به شخصيت های آثار خود،جنبه روانشناختی عميق تری بدهد و چهره هایی زنده و جذاب خلق کند.یکی از کمدی های مشهور او،تحت عنوان «برادران»(١۶۰ قبل از ميلاد) مسئله مربوط به تربيت جوانان را مطرح می ﮐﻨﺪ.در این کمـدی،دیدگاه های جدیدی حاکم است و ارائه دهنده آن معتقد است که باید نسبت به حيله های جوانان،باگذشت بود.

آن ها را نه با تنبيه و مجازات بلکه با نصایح نيک،تربيت کرد.ترنتسی را می توان از پيش کسوتان درام نوین اروپا دانست.تئـاتر اروپــا،بارها به آثار او رجوع کرده است.تأثير کمدی  های «فرميون» و «برادران» او را می توان در آثار  ژ.ب.مولير احساس کرد.

تمایل به گرایش های علوم انسانی در نمایشنامه نویسی در قرن هجده و در دورهٔ شکل گيری درام  «بـازاری» بـورژوازی ایجاد شد.دیدرو،ترنتسی را استاد خود معرفی می ﮐﻨﺪ.لسينگ ضمن اینکه کمدی «بـرادران» را خيلی عالی می دانسـت در «درام  ﻧﻮﯾﺴـﯽ هامبورگ» تحليلی از آن ارائه می دهد.

نویسنده: مژگان فرازی

http://art2tabriz.blogfa.com/post-6.aspx

سیر تكاملی هنر ایرانی را در ریشه حوادث تاریخی این كشور می توان یافت.به نظر می رسد كه آب و هوای متفاوت ایران اثر خود را بر ساكنان اولیه این سرزمین در پیدایش هنرهای گوناگون در دوره های تاریخی گوناگون داشته است.كوهها,صحراها و پدیده طبیعی ایران هستند كه از میان آنها دسته های هنری گوناگون زمانهای قدیم به پا خواسته اند فلات ایران باقیمانده كوهای قدیمی محل سكنای آریانهای اولیه به قدمت ده هزار سال پیشین بوده است.

خانه ها قدمتی بین ۶ تا ۸ هزار سال دارند.بقایای این آثار در دو دامنه كوه ایران با سلسله جبال البرز و زاگرس قرار دارند حفاری های باستان شناسان در این دو منطقه‌ آثار هنری بسیار مهمی مشتمل برنقاشی های غارنشینان,لوازم خانه و ابزار فلزی,سفالی ابزار جنگی می باشد.

كوههای زاگرس مركز عشایر گوناگون بوده است.

بدون شك بیشتر عناصر فلزی هزاره دوم كه امروزه مشهود هستند در نواحی لرستان بوده است مقادیر متنابهی از این آثار در موزه فرهنگی باستانی لرستان در معرض دید قرار دارد دیگر منطقه كوهستانی ایران كه در تاریخ هنر ایران بسیار مهم می باشد و آثار هنری بسیار مهمی در دامنه آن پیدا شده,سلسله جبال البرز می باشد.دامنه شمالی این رشته كوه,مازندران و گیلان,محل سكنای نژادهای قدیم ایران می باشد.

ظروف فلزی اولیه از جنس مارلیك در تپه ای به همین نام در رودبار در منطقه گیلان,متعلق به سه هزار سال قبل از میلاد مسیح می باشد.این ظروف كه از طلا و نقره و فلز ساخته و آراسته شده اند,معرف نژادی هستند كه باستان شناسان اعتقاد دارند كه با گروه هند و اروپایی مستقر در فلات ایران,امپراطوری قدرتمند مادها را در اول هزار قبل از میلاد پایه گذاری كردند.

در كناره انتهایی صحرای ایران نزدیك كاشان در ناحیه ای بنام سیالك,ردپای اولیه ساكن در نواحی مركزی ایران پیدا شده است سیالكها وسایل خود را از سنگ می ساختند و به تدریج از سنگ تیز استفاده كردند. ذوق هنری این مردم در كنده كاری های روی استخوان كه برای اولین بار انجام شده , نمایان است.
در ابتدای اولین هزاره قبل از مسیح,تفاوت زیادی بین تمدن شمال غربی مثل قفقاز و نواحی شرقی آناتولی وجود داشت این دوره فرهنگی بعنوان تمدن اورارتو شناخته می شود.تحقیقات باستان شناسی در این زمینه,در نواحی مانند آذربایجان,اصفهان,شیراز و حومه تهران,شامل قلعه ها و استحكامات این تمدن,و آثار هنری ارزشمندی می باشد.یكی از قدیمی ترین آثار,اورارتو,باقیمانده قلعه بسطام در اطراف دریاچه اورمیه در غرب آذربایجان شامل اتاقها,سرلاب ها,برج نگهبانی,و مغازه ها و سایر قسمتها می باشد.دو آسیاب آبی نیز كه با آب رودخانه نزدیك كار می كردند , كشف شده است.
در حفاری های این قلعه تاریخی كردبندهایی,حلقه های شیشه ای,مهرهای سفالی,و وسایل سفالی و جنگ افزارهای از سنگ های ریز سمبل ساكنین شمال غربی ایران بدست آمده است. مهمترین اثر كشف شده در این قلعه,كتیبه بارست خط هیروگلیف است,‌كه نشان می دهد تمدن اورارتو دارای حروف نوشتاری ویژه ای بوده اند.
نكته جالبی كه در مطالعه هنر ایرانی به نظر می رسد این است كه,هنر ایران مستقل از مكان و زمان پیدایش منعكس كننده روحیه و تمایلات ایرانی ها می باشد نكته دیگری كه به نظر می رسد,تنوع آثار هنری است این امر نشان می دهد ایرانیان باستان,در مناطق مختلف مهارت های بالایی داشته اند.
معماری در زمانهای مختلف از ابتدای عصر امپراطوری مادها از شكوه و عظمت بالایی برخوردار بوده و رو به پیشرفت گذاشت.در اواخر این مرحله تاریخی,معماری دوره اسلامی با تجهیزات و سلیقه ای به شیوه ساسانیان,از چنان جلوه ای برخوردار بود كه در دنیا كم نظیر می باشد.در همان زمان هنرمندان مسلمان ایرانی,طاق ها,دست نوشته های تزئینی و طرحهای رنگی بسیار متنوع باشكوهی در مناطق مذهبی ساخته و ایجاد كردند.پیشرفت سایر هنرها مانند كارهای فلزی,منسوجات,كارهای شیشه ای,نقاشی, سفالگری و سایر اثار هنری – ملی ایران,مدت زمانی به طول انجامید.گاهی اتفاقات تاریخی,جنگ, پیروزی,هجوم بیگانگان,انزوال و فرمانروایی پادشاهان,اتفاقات طبیعی,خشكسالی,قحطی و زلزله اثر خود را بر سیر و پیشرفت آثار هنری بجای گذاشت.
جداول تاریخی به شناخت تاریخ اتفاقات هنری كشور,شكل گیری,تحول و توسعه آنها كمك می كند:
۵ هزار سال قبل از مسیح ایرانیان كه این نسل كه زمستانها و تابستانها كوچ می كردند,شروع به ساخت خانه های سفالی كردند ابزارهای سنگی پیشرفت كرده و با افزودن قسمت هایی از جنس استخوان تكمیل شدند,وسایل خانه با رنگ های قرمز و مشكی رنگ شده و در آتش پخته می شدند.
در طی ۴۰۰۰ سال قبل از مسیح ساكنان زاگرس دهكده ها را ساخته و به تدریج بصورت متراكم زندگی كردند و معماری ایجاد شد.ابزارهای جنگی در این مناطق همچنان از سنگ بود ولی در پایان این عصر شمشیر و خنجرهای فلزی,كتیبه ها با دست خط های اولیه ایلاهیس بوجود آمد.
۳۰۰۰ سال قبل از میلاد مسیح,سنگ سفید,قیر و انواع دیگر سنگ ها برای ساخت ابزار هنری استفاده می شد.ظروف سالی آبی تیره و زغالی رنگ رواج یافت.سلاحهای فلزی در مناطق مختلف ایران مثل شوش و نهاوند استفاده شد و زیورهای مختلفی از طلا,عقیق و لاجورد ساخته شد.
در دو هزار سال قبل از میلاد مسیح,آمدن آریانها به فلات ایران مهمترین اتفاق بوده كه در آن زمان هنر فلز به اوج اهمیت خود رسید ساخت سفالهای نازك در نواحی البرز و همسایگانش گسترش یافت و ساختمانهای مجللی با دیوارهای آجری یا آجر از سفال پخته شده,با نقاشی هایی با طرحهای از انسانها و برجهای فلكی,درختان و سایر شكلها تزئین گشت.شهرنشینی توسعه یافته و كنده كارهای سنگی به مرحله ای رسید كه زیبایی به شوش بخشید.در این زمان,اقوامی مانند آریانها,مادها و پارس ها در زاگرس سكنی گزیدند.
در هزاره اول قبل از میلاد:به دلیل عدم دسترسی به اسناد باستانشناسی دوران سیاه پیشینه تاریخی نامیده می شود.یافته های جدید اطلاعاتی درباره این دهه می دهند.در این زمان چوپانان و كشاورزان ثروتمندی در دامنه های البرز زندگی می كردند و وسایل فلزی ارزشمند و آثار سفالگری كنده كاری شده ارزشمندی داشتند.
در قرن ۶ و ۷ قبل از مسیح بدلیل مهاجرت انبوه نژادهای متفاوت به فلات ایران مانند سیتل,اوراتوس, مانیل,كاستیس,مادها و پارس و در نهایت ایجاد امپراطوری هخامنشی و به دلیل سازمان دهی مركزی ایران به دوران تاریخی وارد شد.از این زمان به بعد مطالعات به صورت زمان بندی شده و طبقه بندی نگهداری شده اند.
كتیبه های با دست خط های سه زبان,پارسی – ایلامی و آكادی از دوره هخامنشی به جای مانده و مدارك ارزشمندی شكوه عظمت ایرانی را نشان می دهند.دوره های هنر بصری ایران به صورت زیر خلاصه می شود.
● هخامنشی ۵۵۰ -۳۵۰ قبل از مسیح:
كارهای ارزشمندی در معماری و سایر هنرها در دوران هخامنشی ایجاد شد فرمانروایی هخامنشیان بعد از اشغال ایران توسط اسكندر مقدونی منقرض شد.
● سلوكیان,پارت ها (۳۱۲ – ۹۱ قبل از مسیح):
اولین سلجوقه پادشاهی سلوكیان را تأسیس كرده بعد از شكست سلوكیان,فرهاد دوم (۱۲۹ قبل از میلاد) امپراطوری پارتیان را تأسیس كرد و این سلسله تا ۲۲۴ میلادی وجود داشت.
● ساسانیان ۶۴۲ – ۲۲۴ میلادی :
بسیاری آثار ارزشمند و گوناگون از این عصر به جای مانده كه در تاریخ هنر ایران جایگاه بخصوصی دارد. انقراض آخرین پادشاه ساسانی (یزدگرد سوم) توسط هجوم عربها پایان این عصر و آغاز تاریخ جدیدی برای ایران بود.
● اسلام آغازین (۱۰۰۰- ۶۵۱ میلادی):
داستان هنر در سالهای عصر اسلام قابل توجه می باشد.پس از سایر دوره های تاریخی,هنر اسلامی به نقطه اوج خود رسید.
● این سالها عبارتند از:
▪ عصر سلجوقیان ۱۱۵۷ – ۱۰۰۰ میلادی
▪ عصر مغول ها ۱۵۰۲ – ۱۳۷۰
▪ عصر صفویان ۱۷۷۲ – ۱۴۹۱
▪ دوره جدید از سال ۱۷۷۲ میلادی تاكنون

http://art2tabriz.blogfa.com/post-9.aspx